Żeby zrozumieć możliwości kompensacji, warto wiedzieć, skąd bierze się moc bierna, czym różni się od mocy czynnej i dlaczego jeden kompensator może być odpowiedni dla danej instalacji, a inny nie.
Hasła A–E
- AHF — aktywny filtr harmonicznych
- Jego głównym zadaniem jest ograniczanie odkształceń prądu. Wybrane wykonania umożliwiają także kompensację mocy biernej i symetryzację prądów.
- Rozdział 03 · SVG, ASVG i aktywny filtr harmonicznych
- ASVG — kompensator z funkcją filtracji harmonicznych
- Łączy kompensację mocy biernej z ograniczaniem wybranych harmonicznych prądu. Może być rozważany tam, gdzie pomiary wskazują na potrzebę realizacji obu zadań.
- Rozdział 03 · SVG, ASVG i aktywny filtr harmonicznych
- Asymetria prądów i symetryzacja
- Osobna kompensacja mocy biernej na fazach oraz symetryzacja prądów to dwie różne funkcje. Symetryzacja ogranicza nierównomierność prądów widzianych od strony zasilania i wymaga odpowiednich możliwości urządzenia. Nie zastępuje oceny obciążenia poszczególnych obwodów.
- Rozdział 02 · Jak działa aktywny kompensator
- Bateria kondensatorów
- Sprawdzony sposób kompensacji mocy biernej indukcyjnej. W odpowiednio dobranej instalacji może zapewniać dobre efekty, szczególnie przy przewidywalnym profilu obciążenia. W instalacji z odkształconymi prądami trzeba dodatkowo ocenić warunki pracy kondensatorów oraz ryzyko rezonansu.
- Rozdział 07 · Kiedy sprawdzić potrzebę kompensacji
- Cos φ
- Opisuje przesunięcie fazowe składowych podstawowych napięcia i prądu. Cos φ bliski jedności nie oznacza automatycznie, że prąd ma prawidłowy kształt.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- Energia bierna kvarh
- Na fakturze pojawia się energia zliczona w czasie: czynna w kWh i bierna w kvarh. Jednym ze sposobów sprawdzenia efektów kompensatora jest porównanie rozliczeń energii biernej. Na fakturze warto odszukać pozycje dotyczące ponadumownego poboru energii biernej indukcyjnej oraz energii biernej pojemnościowej.
- Rozdział 05 · Opłaty za energię bierną
- Energia czynna kWh
- Urządzenia elektryczne wykorzystują energię czynną do wykonania pracy: napędzania silnika, ogrzewania, świecenia czy zasilania elektroniki. Na fakturze pojawia się jako energia zliczona w czasie, wyrażona w kWh. Redukcja opłat za energię bierną nie oznacza proporcjonalnego spadku zużycia energii czynnej w kWh.
- Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
Hasła F–L
- Filtr aktywny (filtr równoległy)
- Filtr aktywny mierzy prąd i wyznacza składowe wymagające ograniczenia. Następnie układ energoelektroniczny wytwarza prąd kompensacyjny zawierający odpowiednie składowe o przeciwnych fazach. Filtr równoległy ogranicza przepływ harmonicznych w odcinkach zasilania objętych jego działaniem. Sam odbiornik nadal może pobierać odkształcony prąd, dlatego miejsce podłączenia filtra i pomiaru ma znaczenie dla efektu w poszczególnych częściach instalacji.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- Fotowoltaika a moc bierna
- Gdy produkcja PV pokrywa część zapotrzebowania urządzeń, pobór mocy czynnej z sieci maleje. Zapotrzebowanie na moc bierną może przy tym pozostać podobne. W takich warunkach rośnie stosunek mocy biernej do czynnej pobieranej z sieci. Rozliczenie na fakturze zależy od zarejestrowanej energii i zasad obowiązujących w danym punkcie poboru.
- Rozdział 06 · Fotowoltaika a moc bierna
- Gałąź równoległa
- Kompensator zwykle pracuje jako gałąź równoległa do instalacji. Odbiorniki nadal pracują zgodnie ze swoim przeznaczeniem, ale ograniczona zostaje wymiana mocy biernej między obiektem a siecią. To, które odcinki instalacji zostaną odciążone, zależy od miejsca podłączenia kompensatora.
- Rozdział 09 · Montaż, uruchomienie i sprawdzenie efektów
- Harmoniczne Hz
- Odkształcony przebieg można opisać jako sumę składowej podstawowej oraz wyższych harmonicznych. W sieci o częstotliwości 50 Hz trzecia harmoniczna ma 150 Hz, piąta 250 Hz, a siódma 350 Hz. Ich udział zależy od konstrukcji odbiorników i warunków pracy. Harmoniczne prądu, przepływając przez impedancję sieci, powodują dodatkowe odkształcenia napięcia.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
Hasła M–P
- Moc bierna Q · kvar
- Opisuje wymianę związaną z magazynowaniem energii w polach elektrycznych i magnetycznych. Moc bierna nie oznacza dodatkowej użytecznej pracy, ale wpływa na prąd płynący w przewodach. Obciąża więc sieć, transformatory i część instalacji.
- Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
- Moc bierna indukcyjna kvar
- Jest związana przede wszystkim z odbiornikami wykorzystującymi pole magnetyczne, takimi jak silniki i transformatory. Przy takim obciążeniu składowa podstawowa prądu opóźnia się względem napięcia.
- Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
- Moc bierna pojemnościowa kvar
- Wiąże się z pojemnością kabli, kondensatorów i niektórych układów elektronicznych. Może występować w obiektach z rozbudowanym oświetleniem LED, zasilaczami, urządzeniami IT lub UPS. Przy obciążeniu pojemnościowym składowa podstawowa prądu wyprzedza napięcie.
- Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
- Moc czynna P · kW
- Odpowiada za pracę urządzeń i przemianę energii w ciepło.
- Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
- Moc pozorna S · kVA
- Wynika z wartości skutecznych napięcia i prądu; jest istotna przy ocenie obciążenia urządzeń zasilających.
- Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
- Odbiornik nieliniowy
- Wiele urządzeń elektronicznych pobiera prąd nierównomiernie w trakcie każdego okresu napięcia, np. krótkimi impulsami. Przebieg takiego prądu jest odkształcony względem sinusoidy. Odbiorniki zachowujące się w ten sposób nazywa się nieliniowymi. Należą do nich m.in. część zasilaczy, prostowniki i napędy z przemiennikami częstotliwości.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- PF — całkowity współczynnik mocy
- Uwzględnia również wpływ odkształceń. Cos φ opisuje natomiast przesunięcie fazowe składowych podstawowych napięcia i prądu.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- Przekładnik prądowy
- Do pomiaru prądu wykorzystuje się przekładniki, które zależnie od konstrukcji mogą być zewnętrzne albo wbudowane. Znaczenie mają miejsce instalacji przekładników, ich przekładnia, kierunek oraz przypisanie do faz. Błąd w tym obszarze może sprawić, że urządzenie będzie reagować na niewłaściwe dane.
- Rozdział 09 · Montaż, uruchomienie i sprawdzenie efektów
- Przekształtnik energoelektroniczny
- Generuje odpowiedni przebieg prądu kompensacyjnego. W rezultacie sieć zasilająca jest w mniejszym stopniu obciążana mocą bierną. Reakcja układu energoelektronicznego może następować w czasie rzędu milisekund. Konkretny czas odpowiedzi zależy od konstrukcji urządzenia i realizowanej funkcji.
- Rozdział 02 · Jak działa aktywny kompensator
Hasła R–Z
- Regulacja bezstopniowa
- Aktywny kompensator płynnie zmienia prąd wyjściowy, zamiast dobierać korektę wyłącznie przez załączanie stopni o ustalonej mocy. Ułatwia to dopasowanie kompensacji również wtedy, gdy obciążenie jest małe albo często się zmienia. Szybka regulacja pomaga nadążać za zmianami obciążenia i ograniczać okresy niedokompensowania lub przekompensowania.
- Rozdział 02 · Jak działa aktywny kompensator
- Składowa podstawowa 50 Hz
- Odkształcony przebieg można opisać jako sumę składowej podstawowej oraz wyższych harmonicznych. Cos φ opisuje przesunięcie fazowe składowych podstawowych napięcia i prądu. W powszechnie stosowanej definicji wskaźniki THDi i THDu odnoszą łączną wartość skuteczną wyższych harmonicznych do wartości skutecznej składowej podstawowej.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- SVG — aktywny kompensator mocy biernej
- Jego podstawową funkcją jest dynamiczna kompensacja mocy biernej indukcyjnej i pojemnościowej. Zależnie od wykonania dostępne są również dodatkowe tryby, np. ograniczanie asymetrii prądów.
- Rozdział 03 · SVG, ASVG i aktywny filtr harmonicznych
- Tg φ i próg tg φ₀ Q / P
- W przypadku energii biernej indukcyjnej znaczenie ma przekroczenie dopuszczalnego stosunku energii biernej do czynnej. Często stosowanym progiem jest tg φ₀ = 0,4. Właściwą wartość i zasady kontroli określają warunki przyłączenia, umowa oraz taryfa operatora. Odrębne zasady dotyczą energii biernej indukcyjnej rejestrowanej przy braku poboru energii czynnej — również wtedy mogą występować opłaty.
- Rozdział 05 · Opłaty za energię bierną
- THDi %
- Opisuje odkształcenie prądu. W powszechnie stosowanej definicji wskaźnik odnosi łączną wartość skuteczną wyższych harmonicznych do wartości skutecznej składowej podstawowej i podaje wynik w procentach. Wynik procentowy należy oceniać razem z obciążeniem.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- THDu %
- Opisuje odkształcenie napięcia. Przy porównywaniu odczytów trzeba sprawdzić definicję wskaźnika stosowaną przez miernik. Filtracja harmonicznych prądu może poprawić przebieg napięcia, lecz wynik zależy także od parametrów sieci i zakłóceń pochodzących spoza obiektu. Nie należy utożsamiać skuteczności filtra z gwarantowanym poziomem odkształceń napięcia w całej instalacji.
- Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
- Układ dławikowy
- Do kompensacji mocy biernej pojemnościowej służą również układy dławikowe. Dostępne są rozwiązania z regulacją tyrystorową, dlatego automatyczna lub płynna regulacja nie oznacza zawsze technologii SVG.
- Rozdział 07 · Kiedy sprawdzić potrzebę kompensacji
- Wykorzystanie urządzenia
- Stopień wykorzystania urządzenia należy do informacji przydatnych w monitoringu — obok napięć, prądów, mocy czynnej i biernej, współczynnika mocy oraz historii alarmów. Szczególną uwagę warto zwrócić na długotrwałą pracę na granicy wydajności.
- Rozdział 10 · Monitoring i efekty kompensacji
Przyczyny ustala się na podstawie pomiarów
Sam rodzaj urządzenia nie przesądza o zachowaniu całej instalacji. Duże znaczenie mają jego konstrukcja, tryb pracy i stopień obciążenia. Dlatego przyczyny problemu ustala się na podstawie pomiarów.