aktywnykompensator Kompensacja mocy biernej
A–Z · Słownik

Słownik pojęć

Krótkie definicje pojęć, które wracają w całym przewodniku: wielkości opisujące instalację, zjawiska występujące w sieci oraz urządzenia i funkcje kompensacji. Każde hasło ma odnośnik do rozdziału, w którym temat jest rozwinięty.

  • ok. 7 min czytania
  • 28 haseł

Żeby zrozumieć możliwości kompensacji, warto wiedzieć, skąd bierze się moc bierna, czym różni się od mocy czynnej i dlaczego jeden kompensator może być odpowiedni dla danej instalacji, a inny nie.

MAPA POJĘĆ — CO Z CZYM SIĘ ŁĄCZY WIELKOŚCI OPISUJĄCE INSTALACJĘ cos φ przesunięcie tg φ Q / P P kW Q kvar S kVA ZJAWISKA W INSTALACJI harmoniczne prądu moc bierna indukcyjna moc bierna pojemnościowa asymetria prądów URZĄDZENIA I FUNKCJE filtracja AHF ASVG SVG symetryzacja
Rys. 1 Trzy warstwy pojęć: wielkości opisujące instalację, zjawiska występujące w niej oraz urządzenia i funkcje, które tych zjawisk dotyczą.

Hasła A–E

AHF — aktywny filtr harmonicznych
Jego głównym zadaniem jest ograniczanie odkształceń prądu. Wybrane wykonania umożliwiają także kompensację mocy biernej i symetryzację prądów.
Rozdział 03 · SVG, ASVG i aktywny filtr harmonicznych
ASVG — kompensator z funkcją filtracji harmonicznych
Łączy kompensację mocy biernej z ograniczaniem wybranych harmonicznych prądu. Może być rozważany tam, gdzie pomiary wskazują na potrzebę realizacji obu zadań.
Rozdział 03 · SVG, ASVG i aktywny filtr harmonicznych
Asymetria prądów i symetryzacja
Osobna kompensacja mocy biernej na fazach oraz symetryzacja prądów to dwie różne funkcje. Symetryzacja ogranicza nierównomierność prądów widzianych od strony zasilania i wymaga odpowiednich możliwości urządzenia. Nie zastępuje oceny obciążenia poszczególnych obwodów.
Rozdział 02 · Jak działa aktywny kompensator
Bateria kondensatorów
Sprawdzony sposób kompensacji mocy biernej indukcyjnej. W odpowiednio dobranej instalacji może zapewniać dobre efekty, szczególnie przy przewidywalnym profilu obciążenia. W instalacji z odkształconymi prądami trzeba dodatkowo ocenić warunki pracy kondensatorów oraz ryzyko rezonansu.
Rozdział 07 · Kiedy sprawdzić potrzebę kompensacji
Cos φ
Opisuje przesunięcie fazowe składowych podstawowych napięcia i prądu. Cos φ bliski jedności nie oznacza automatycznie, że prąd ma prawidłowy kształt.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
Energia bierna kvarh
Na fakturze pojawia się energia zliczona w czasie: czynna w kWh i bierna w kvarh. Jednym ze sposobów sprawdzenia efektów kompensatora jest porównanie rozliczeń energii biernej. Na fakturze warto odszukać pozycje dotyczące ponadumownego poboru energii biernej indukcyjnej oraz energii biernej pojemnościowej.
Rozdział 05 · Opłaty za energię bierną
Energia czynna kWh
Urządzenia elektryczne wykorzystują energię czynną do wykonania pracy: napędzania silnika, ogrzewania, świecenia czy zasilania elektroniki. Na fakturze pojawia się jako energia zliczona w czasie, wyrażona w kWh. Redukcja opłat za energię bierną nie oznacza proporcjonalnego spadku zużycia energii czynnej w kWh.
Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna

Hasła F–L

Filtr aktywny (filtr równoległy)
Filtr aktywny mierzy prąd i wyznacza składowe wymagające ograniczenia. Następnie układ energoelektroniczny wytwarza prąd kompensacyjny zawierający odpowiednie składowe o przeciwnych fazach. Filtr równoległy ogranicza przepływ harmonicznych w odcinkach zasilania objętych jego działaniem. Sam odbiornik nadal może pobierać odkształcony prąd, dlatego miejsce podłączenia filtra i pomiaru ma znaczenie dla efektu w poszczególnych częściach instalacji.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
Fotowoltaika a moc bierna
Gdy produkcja PV pokrywa część zapotrzebowania urządzeń, pobór mocy czynnej z sieci maleje. Zapotrzebowanie na moc bierną może przy tym pozostać podobne. W takich warunkach rośnie stosunek mocy biernej do czynnej pobieranej z sieci. Rozliczenie na fakturze zależy od zarejestrowanej energii i zasad obowiązujących w danym punkcie poboru.
Rozdział 06 · Fotowoltaika a moc bierna
Gałąź równoległa
Kompensator zwykle pracuje jako gałąź równoległa do instalacji. Odbiorniki nadal pracują zgodnie ze swoim przeznaczeniem, ale ograniczona zostaje wymiana mocy biernej między obiektem a siecią. To, które odcinki instalacji zostaną odciążone, zależy od miejsca podłączenia kompensatora.
Rozdział 09 · Montaż, uruchomienie i sprawdzenie efektów
Harmoniczne Hz
Odkształcony przebieg można opisać jako sumę składowej podstawowej oraz wyższych harmonicznych. W sieci o częstotliwości 50 Hz trzecia harmoniczna ma 150 Hz, piąta 250 Hz, a siódma 350 Hz. Ich udział zależy od konstrukcji odbiorników i warunków pracy. Harmoniczne prądu, przepływając przez impedancję sieci, powodują dodatkowe odkształcenia napięcia.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja

Hasła M–P

Moc bierna Q · kvar
Opisuje wymianę związaną z magazynowaniem energii w polach elektrycznych i magnetycznych. Moc bierna nie oznacza dodatkowej użytecznej pracy, ale wpływa na prąd płynący w przewodach. Obciąża więc sieć, transformatory i część instalacji.
Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
Moc bierna indukcyjna kvar
Jest związana przede wszystkim z odbiornikami wykorzystującymi pole magnetyczne, takimi jak silniki i transformatory. Przy takim obciążeniu składowa podstawowa prądu opóźnia się względem napięcia.
Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
Moc bierna pojemnościowa kvar
Wiąże się z pojemnością kabli, kondensatorów i niektórych układów elektronicznych. Może występować w obiektach z rozbudowanym oświetleniem LED, zasilaczami, urządzeniami IT lub UPS. Przy obciążeniu pojemnościowym składowa podstawowa prądu wyprzedza napięcie.
Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
Moc czynna P · kW
Odpowiada za pracę urządzeń i przemianę energii w ciepło.
Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
Moc pozorna S · kVA
Wynika z wartości skutecznych napięcia i prądu; jest istotna przy ocenie obciążenia urządzeń zasilających.
Rozdział 01 · Moc bierna: czynna, bierna i pozorna
Odbiornik nieliniowy
Wiele urządzeń elektronicznych pobiera prąd nierównomiernie w trakcie każdego okresu napięcia, np. krótkimi impulsami. Przebieg takiego prądu jest odkształcony względem sinusoidy. Odbiorniki zachowujące się w ten sposób nazywa się nieliniowymi. Należą do nich m.in. część zasilaczy, prostowniki i napędy z przemiennikami częstotliwości.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
PF — całkowity współczynnik mocy
Uwzględnia również wpływ odkształceń. Cos φ opisuje natomiast przesunięcie fazowe składowych podstawowych napięcia i prądu.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
Przekładnik prądowy
Do pomiaru prądu wykorzystuje się przekładniki, które zależnie od konstrukcji mogą być zewnętrzne albo wbudowane. Znaczenie mają miejsce instalacji przekładników, ich przekładnia, kierunek oraz przypisanie do faz. Błąd w tym obszarze może sprawić, że urządzenie będzie reagować na niewłaściwe dane.
Rozdział 09 · Montaż, uruchomienie i sprawdzenie efektów
Przekształtnik energoelektroniczny
Generuje odpowiedni przebieg prądu kompensacyjnego. W rezultacie sieć zasilająca jest w mniejszym stopniu obciążana mocą bierną. Reakcja układu energoelektronicznego może następować w czasie rzędu milisekund. Konkretny czas odpowiedzi zależy od konstrukcji urządzenia i realizowanej funkcji.
Rozdział 02 · Jak działa aktywny kompensator

Hasła R–Z

Regulacja bezstopniowa
Aktywny kompensator płynnie zmienia prąd wyjściowy, zamiast dobierać korektę wyłącznie przez załączanie stopni o ustalonej mocy. Ułatwia to dopasowanie kompensacji również wtedy, gdy obciążenie jest małe albo często się zmienia. Szybka regulacja pomaga nadążać za zmianami obciążenia i ograniczać okresy niedokompensowania lub przekompensowania.
Rozdział 02 · Jak działa aktywny kompensator
Składowa podstawowa 50 Hz
Odkształcony przebieg można opisać jako sumę składowej podstawowej oraz wyższych harmonicznych. Cos φ opisuje przesunięcie fazowe składowych podstawowych napięcia i prądu. W powszechnie stosowanej definicji wskaźniki THDi i THDu odnoszą łączną wartość skuteczną wyższych harmonicznych do wartości skutecznej składowej podstawowej.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
SVG — aktywny kompensator mocy biernej
Jego podstawową funkcją jest dynamiczna kompensacja mocy biernej indukcyjnej i pojemnościowej. Zależnie od wykonania dostępne są również dodatkowe tryby, np. ograniczanie asymetrii prądów.
Rozdział 03 · SVG, ASVG i aktywny filtr harmonicznych
Tg φ i próg tg φ₀ Q / P
W przypadku energii biernej indukcyjnej znaczenie ma przekroczenie dopuszczalnego stosunku energii biernej do czynnej. Często stosowanym progiem jest tg φ₀ = 0,4. Właściwą wartość i zasady kontroli określają warunki przyłączenia, umowa oraz taryfa operatora. Odrębne zasady dotyczą energii biernej indukcyjnej rejestrowanej przy braku poboru energii czynnej — również wtedy mogą występować opłaty.
Rozdział 05 · Opłaty za energię bierną
THDi %
Opisuje odkształcenie prądu. W powszechnie stosowanej definicji wskaźnik odnosi łączną wartość skuteczną wyższych harmonicznych do wartości skutecznej składowej podstawowej i podaje wynik w procentach. Wynik procentowy należy oceniać razem z obciążeniem.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
THDu %
Opisuje odkształcenie napięcia. Przy porównywaniu odczytów trzeba sprawdzić definicję wskaźnika stosowaną przez miernik. Filtracja harmonicznych prądu może poprawić przebieg napięcia, lecz wynik zależy także od parametrów sieci i zakłóceń pochodzących spoza obiektu. Nie należy utożsamiać skuteczności filtra z gwarantowanym poziomem odkształceń napięcia w całej instalacji.
Rozdział 04 · Harmoniczne i aktywna filtracja
Układ dławikowy
Do kompensacji mocy biernej pojemnościowej służą również układy dławikowe. Dostępne są rozwiązania z regulacją tyrystorową, dlatego automatyczna lub płynna regulacja nie oznacza zawsze technologii SVG.
Rozdział 07 · Kiedy sprawdzić potrzebę kompensacji
Wykorzystanie urządzenia
Stopień wykorzystania urządzenia należy do informacji przydatnych w monitoringu — obok napięć, prądów, mocy czynnej i biernej, współczynnika mocy oraz historii alarmów. Szczególną uwagę warto zwrócić na długotrwałą pracę na granicy wydajności.
Rozdział 10 · Monitoring i efekty kompensacji

Przyczyny ustala się na podstawie pomiarów

Sam rodzaj urządzenia nie przesądza o zachowaniu całej instalacji. Duże znaczenie mają jego konstrukcja, tryb pracy i stopień obciążenia. Dlatego przyczyny problemu ustala się na podstawie pomiarów.